محمد صالح الحسينى الترمذى ( كشفي )
179
مناقب مرتضوى ( فارسي )
ايمان آورده . » و در آن حين عمرش اختلاف است ؛ بعضى برآنند كه پانزده ساله بود و بعضى چهارده ساله ، بعضى سيزده ساله و بعضى ده ساله گويند . اما اصلح قول آخر است زيرا كه در اكثر كتب معتبره به تواتر ايراد يافته كه پيش از بلوغ ايمان آورده و كلام معجز نظامش كه در صدر مذكور شد ، مخبر اين معنى است و نيز فرمود : « انا صديق الاكبر آمنت قبل آمن ابو بكر . » يعنى ، منم صديق اكبر كه ايمان آوردم پيش از آنكه ابو بكر ايمان آورد . ابو عبد اللّه نيشابورى - رحمة الله عليه - گويد : « هيچ خلافى و اختلافى نيست ميان ارباب تواريخ و اصحاب سير و محدثين ثقات در آنكه مرتضى على اول كسى است كه به آن سرور ايمان آورده و اقتدا به نماز كرده . » و در استيعاب به روايت حبّه - رضى الله عنه - مىآرد كه گفت : « از امير المؤمنين شنيدم كه مىفرمود : خداى - عزّ و جلّ - را عبادت كردم پيش از آنكه از اين امت ديگرى عبادت كند به مدت پنج سال . » مؤلف گويد : تفريق ميان اين دو قول آن است كه سابق چون اشاره فرمود به آن مدت هفت سال با رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نماز گزاردهام پيش از آنكه ديگرى اسلام آرد و نماز گزارد . بنابراين در آن زمان امير المؤمنين منفرد بود به صفت جامعيت ميان شرف اسلام و نماز گزاردن و ديگرى را اين جامعيت نبود . پس نتواند كه در آن مدت ديگرى اسلام آورده باشد اما نماز نكرده باشد . و در قول ديگر اشاره فرمود به آنكه پنج سال پيش از ديگران عبادت كردهام كه آن عبارت است از تهذيب ظاهر به استعمال شرايع - كما هو حقّه - و به حليهء باطن از اخلاق و اوصاف حميده . پس اين دو قول چنان مستفاد مىشود كه امير المؤمنين به مدت هفت سال به جامعيت فضيلت اسلام و اقامت صلوة بر ديگران سبقت نموده و به مدت پنج سال پيش از آنكه ديگرى از اصحاب - رضى الله عنه - به نوعى از انواع ، اما به اسلام كامل و اما بغيره عبادت كند . امير المؤمنين - كرّم اللّه وجهه - جامع مراتب عبادت و معرفت و وجه اتمّ و اكمل بود . در مناقب خطيب و غيره به روايت سلمان فارسى - رضى الله عنه - مسطور است كه گفت : « شنيدم از محمّد مصطفى كه مىفرمود : من و على يك نور بوديم در پيش خداى تعالى و آن نور تسبيح و تقديس مىكرد حقّ - سبحانه و تعالى - را پيش از خلقت آدم - عليه السّلام - به چهار هزار سال الوهيت كه هر روز آن مقدار مدت هزار سال اين جهان است . كما قال اللّه تعالى : « إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ » 0562224 خ 0 41 خ و چون حقّ سبحانه آدم را آفريد ، آن نور را در پشت وى تركيب كرد . پس هميشه يك جا بوديم تا در پشت عبد المطلب آنگاه از يكديگر جدا شديم ؛ بنابراين يك بخش منم و يك بخش على است . »